विद्यार्थ्यांना पासचा दिलासा, पण बसची वाट संपली का? गडचिरोलीचा प्रश्न
“शाळेतच एसटी पास, पण वेळेवर बस सेवा मिळेल का?”
गडचिरोली, 23 जून : राज्य सरकारच्या ‘एसटी पास थेट तुमच्या शाळेत’ या योजनेने विद्यार्थ्यांचा पास मिळविण्यासाठी होणारा त्रास आणि वेळेचा अपव्यय निश्चितच कमी केला आहे. गडचिरोलीसह राज्यभरातील शाळा-महाविद्यालयांमध्ये थेट पास वितरणाची ही योजना विद्यार्थ्यांसाठी दिलासादायक ठरली आहे. मात्र, या योजनेने पास मिळविण्याची प्रक्रिया सुलभ झाली असली, तरी वेळेवर बस सेवा उपलब्ध होणे आणि विशेषतः मुलींच्या सुरक्षेचा प्रश्न अद्याप अनुत्तरित आहे.
वेळेवर बस सेवेचा प्रश्न
गडचिरोलीसारख्या ग्रामीण आणि दुर्गम भागात शिक्षणासाठी तालुका मुख्यालयी प्रवास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना एसटी बस हेच प्रमुख वाहन आहे. मात्र, मागील शैक्षणिक वर्षात अनेकदा शाळा सुटल्यानंतर विद्यार्थ्यांना रात्री उशिरापर्यंत बसची वाट पाहावी लागली होती. यामुळे विद्यार्थ्यांचा वेळ तर वाया गेलाच, पण विशेषतः मुलींच्या सुरक्षेबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण झाले होते. रात्रीच्या वेळी दुर्गम मार्गांवर बस थांब्यांवर थांबणे आणि लांब पल्ल्याचा प्रवास करणे यामुळे पालकांमध्येही चिंता वाढली होती.
सुरक्षेचा मुद्दा
ग्रामीण भागातील मुलींसाठी शिक्षणाची आवड असली, तरी वेळेवर आणि सुरक्षित प्रवासाची हमी नसल्याने त्यांच्या शिक्षणाच्या मार्गात अडथळे येतात. मागील वर्षी अनेक ठिकाणी बस वेळेवर न आल्याने विद्यार्थिनींना असुरक्षित वाटले होते. स्वारगेट येथील दुर्दैवी घटनेनंतर परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी बसस्थानके आणि आगारांचे सुरक्षा लेखापरीक्षण करण्याचे निर्देश दिले होते. यामध्ये जीपीएस आणि सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवणे, बसची नोंदणी करणे आणि अनाहूत व्यक्तींवर लक्ष ठेवणे यासारख्या उपाययोजना सुचवल्या गेल्या. मात्र, या उपाययोजनांची गडचिरोलीसारख्या ग्रामीण भागात प्रभावी अंमलबजावणी झाली आहे का, हा प्रश्न कायम आहे.
विद्यार्थ्यांच्या अपेक्षा
या नव्या योजनेअंतर्गत पास शाळेतच मिळणार असले, तरी विद्यार्थ्यांना खऱ्या अर्थाने दिलासा तेव्हाच मिळेल, जेव्हा बस सेवा नियोजित वेळेत उपलब्ध होईल. विशेषतः शाळा सुटण्याच्या वेळी बसेसची नियमितता आणि सुरक्षितता सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे. गडचिरोलीसारख्या भागात अनेक विद्यार्थी लांब अंतरावरून प्रवास करतात. त्यामुळे बसच्या वेळापत्रकात सुसंगती आणि विश्वासार्हता आणणे गरजेचे आहे.
राज्य सरकारकडून अपेक्षित उपाय
1. वेळेवर बस सेवा: एसटी महामंडळाने वेळापत्रकाचे काटेकोर पालन सुनिश्चित करण्यासाठी अधिक बसेस उपलब्ध कराव्यात. ग्रामीण भागात शाळेच्या वेळेनुसार विशेष बस सेवा सुरू करणे हा एक पर्याय असू शकतो.
2. सुरक्षा उपाय: सर्व एसटी बसमध्ये जीपीएस आणि सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवण्याची प्रक्रिया गतिमान करावी. यामुळे बसचे रिअल-टाइम लोकेशन मिळेल आणि प्रवास सुरक्षित होईल.
3. वाहन ट्रॅकिंग सिस्टिम: महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने (MSRTC) नुकतीच वाहन ट्रॅकिंग सिस्टिम सुरू केली आहे. यामुळे प्रवाशांना बसचे लोकेशन मोबाइलवर पाहता येईल, ज्याचा फायदा विद्यार्थ्यांना होऊ शकतो. ही सुविधा गडचिरोलीसारख्या भागातही प्रभावीपणे लागू करणे गरजेचे आहे.
4. महिला आणि विद्यार्थिनींसाठी विशेष सेवा: शाळा सुटण्याच्या वेळी मुलींसाठी विशेष बस किंवा राखीव जागा उपलब्ध करून देणे हा एक उपाय असू शकतो.
5. पालक आणि शाळांशी समन्वय: शाळा, पालक आणि एसटी महामंडळ यांच्यात समन्वय साधून बस वेळापत्रक आणि विद्यार्थ्यांच्या गरजा यांचा मेळ घालणे आवश्यक आहे.
स्थानिक प्रतिक्रिया
गडचिरोली बसस्थानक प्रमुख अनिल रामटेके यांनी सांगितले, “पास वितरणाची योजना यशस्वीपणे राबवली जाईल. तसेच, वेळेवर बस सेवा देण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत.” मात्र, स्थानिक पालक आणि विद्यार्थ्यांचे म्हणणे आहे की, पास मिळणे हा एक भाग आहे, पण खरा प्रश्न आहे तो वेळेवर आणि सुरक्षित प्रवासाचा. एका पालकाने नमूद केले, “माझी मुलगी तालुका मुख्यालयी शाळेत जाते. रात्री उशिरा बस मिळत नसल्याने आम्हाला काळजी वाटते. सरकारने यावर ठोस उपाय करावेत.”
‘एसटी पास थेट तुमच्या शाळेत’ ही योजना विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाच्या प्रवासात महत्त्वाचे पाऊल आहे. मात्र, वेळेवर बस सेवा आणि सुरक्षित प्रवासाची हमी मिळाल्याशिवाय या योजनेचा पूर्ण लाभ विद्यार्थ्यांना मिळणार नाही. गडचिरोलीसारख्या दुर्गम भागात शिक्षणासाठी धडपडणाऱ्या विद्यार्थ्यांना, विशेषतः मुलींना, सुरक्षित आणि विश्वासार्ह प्रवासाची सुविधा देणे हे राज्य सरकार आणि एसटी महामंडळापुढील मोठे आव्हान आहे. येत्या शैक्षणिक वर्षात सरकार या समस्यांवर कोणते ठोस उपाय करते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
About The Author
