गडचिरोलीत अवैध दारूचा कहर: २१ मृत्यू, जावेद खान यांचा प्रशासनाला सवाल
गडचिरोली, २१ जून : गडचिरोली जिल्ह्यात दारूबंदीचा कायदा केवळ कागदावरच राहिला असून, अवैध दारूच्या काळ्या बाजाराने मृत्यूचा थैमान घातला आहे. मागील काही महिन्यांत भेसळयुक्त आणि विषारी दारूमुळे तब्बल २१ निरपराध नागरिकांचा बळी गेला आहे. या धक्कादायक घटनांनी प्रशासकीय यंत्रणेच्या निष्क्रियतेवर आणि कायद्याच्या अंमलबजावणीतील त्रुटींवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उभे केले आहे. या संकटाविरोधात सामाजिक कार्यकर्ते जावेद खान यांनी जोरदार आवाज उठवला असून, त्यांनी प्रशासनाला कठोर कारवाईसाठी थेट आव्हान दिले आहे.
जावेद खान, जे गडचिरोलीत सामाजिक न्याय आणि जनजागृतीसाठी अथक कार्य करत आहेत, यांनी या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे. “दारूबंदी फक्त नावापुरती आहे. गावागावांत बनावट, भेसळयुक्त दारू सर्रास विकली जात आहे. २१ कुटुंबांवर काळाने घाला घातला, आणि प्रशासन डोळ्यावर कातडी ओढून बसलंय. हे मृत्यू नव्हे, तर व्यवस्थेच्या बेपर्वाईमुळे झालेल्या हत्या आहेत,” असे त्यांनी संतप्तपणे सांगितले. जिल्हा पोलीस अधीक्षकांना उद्देशून खान यांनी ठणकावले, “माझी ठाम विनंती आहे, या प्रकरणाला तात्काळ गांभीर्याने घ्या. अवैध दारूच्या टोळ्यांचा छडा लावून हा काळा बाजार कायमचा बंद करा, नाहीतर लोक रस्त्यावर उतरतील.”
कायद्याची थट्टा आणि टोळ्यांचा हैदोस
महाराष्ट्र दारूबंदी कायदा, १९४९ अंतर्गत गडचिरोलीत दारू विक्री आणि सेवन हा गंभीर गुन्हा आहे. १९९३ मध्ये डॉ. अभय बंग यांच्या आंदोलनामुळे लागू झालेली ही बंदी आदिवासी आणि नक्षलग्रस्त भागातील सामाजिक समस्यांवर नियंत्रणासाठी आणली गेली. मात्र, प्रत्यक्षात चंद्रपूरच्या सीमावर्ती भागातून, विशेषतः सावली आणि गोंडपिंपरी तालुक्यांतून, ट्रकभर अवैध दारू रात्रीच्या अंधारात गडचिरोलीत पोहोचते. स्थानिक सूत्रांनुसार, काही पोलिस आणि उत्पादन शुल्क अधिकारी या टोळ्यांना पाठबळ देत असल्याचा गंभीर आरोप आहे. जावेद खान यांनी यावर तीव्र आक्षेप घेत विचारले, “कायदा सर्वांसाठी समान आहे का? मग या टोळ्यांना कुणाचा आश्रय आहे? प्रशासनाने तपास का टाळला?”
मृत्यूंचा भयावह आलेख
मागील तीन महिन्यांत २१ मृत्यू, विशेषतः ग्रामीण आणि आदिवासी भागात, भेसळयुक्त दारूमुळे घडले आहेत. यामुळे अंधत्व, यकृत निकामी होणे आणि तात्काळ मृत्यू अशा घटना समोर आल्या आहेत. “ही मृत्यू आजाराने नाहीत, तर प्रशासनाच्या नाकर्तेपणामुळे आणि टोळ्यांच्या बेकायदा धंद्यांमुळे झालेत,” असे खान यांनी ठामपणे सांगितले. या मृत्यूंमुळे अनेक कुटुंबांचा आर्थिक आधार कोलमडला असून, गावांवर शोककळा पसरली आहे. विशेषतः तरुण आणि मजूर वर्ग याचे सर्वाधिक बळी ठरले आहेत.
जावेद खान यांचा लढा आणि मागण्या
जावेद खान यांनी या संकटाविरोधात आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. त्यांनी प्रशासनाकडे खालील मागण्या केल्या:
– अवैध दारूविरोधात स्वतंत्र विशेष पथकाची तात्काळ स्थापना.
– गावागावांत जनजागृती मोहिमा राबवणे आणि स्थानिकांना सहभागी करणे.
– दोषींवर कठोर कारवाई आणि गुन्हे दाखल करून न्यायालयात खटले चालवणे.
“कायदा तोडणाऱ्यांना केवळ अटक नव्हे, तर कठोर शिक्षा व्हायला हवी. संपूर्ण टोळी उखडून टाकावी,” असे खान यांनी ठणकावले. त्यांनी ग्रामपंचायती, स्वयंसेवी संस्था आणि तरुणांना जनजागृतीसाठी पुढे येण्याचे आवाहन केले. “मी स्वतः गावागावांत जाऊन लोकांना जागृत करेन, पण प्रशासनानेही जबाबदारी घ्यावी,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
प्रशासनाची ढिसाळ भूमिका
जिल्हा प्रशासनाने “तपास सुरू आहे” असा पोकळ दावा केला आहे, परंतु ठोस कारवाईचा अभाव दिसून येतो. २०२३ मध्ये उत्पादन शुल्क विभागाने कबूल केले होते की, गडचिरोलीत ३०% अवैध दारू चंद्रपूरमधून येते, आणि मनुष्यबळाच्या कमतरतेमुळे तस्करी रोखणे कठीण आहे. जावेद खान यांनी यावर टीका करत म्हटले, “मनुष्यबळाची कमतरता हा बहाणा आहे. जर इच्छाशक्ती असेल, तर टोळ्या २४ तासांत सापडतील.”
लोकांचा आक्रोश आणि आंदोलनाची चिन्हे
या मृत्यूंमुळे गडचिरोलीत संतापाची लाट उसळली आहे. जावेद खान यांच्या नेतृत्वाखाली स्थानिकांनी आंदोलनाचा इशारा दिला आहे. “आम्ही रस्त्यावर उतरू, आणि प्रशासनाला जागे करू,” असे खान यांनी ठणकावले. गावकरी विचारत आहेत, “दारूबंदीचा कायदा फक्त नावापुरता आहे का? आणखी किती बळी जायचे?”
जावेद खान यांचा लढा गडचिरोलीतील सामाजिक परिवर्तनाच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. त्यांच्या नेतृत्वाखाली जनजागृती आणि प्रशासकीय दबाव वाढत आहे. मात्र, जोपर्यंत प्रशासन ठोस कारवाई करत नाही, तोपर्यंत हा मृत्यूचा तांडव थांबणार नाही. खान यांनी शेवटी आवाहन केले, “प्रशासन, पोलीस आणि समाजाने एकत्र येऊन हा काळा बाजार नष्ट करावा. गडचिरोलीला मृत्यूची नाही, तर जीवनाची गरज आहे.”
About The Author
