गडचिरोलीत मलेरियाचा वाढता प्रकोप; टास्क फोर्सच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह
गडचिरोली, ६ जुलै : भारत सरकारने २०३० पर्यंत देशाला मलेरियामुक्त करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले असले, तरी गडचिरोली जिल्ह्यात मलेरियाचा प्रकोप थांबण्याचे नाव घेत नाही. आदिवासी बहुल आणि घनदाट जंगलांनी व्यापलेल्या या जिल्ह्यात मलेरियाचे रुग्ण दिवसेंदिवस वाढतच आहेत. जून २०२५ मध्ये अवघ्या ३० दिवसांत जिल्ह्यात १,५६५ नवे मलेरिया रुग्ण आढळले, यामध्ये भामरागड तालुक्यात सर्वाधिक ७००, तर एटापल्ली तालुक्यात ३०७ रुग्णांचा समावेश आहे. जानेवारी ते जून २०२५ या कालावधीत एकूण २,६०५ रुग्णांची नोंद झाली असून, यापैकी ३ रुग्णांचा मलेरियामुळे मृत्यू झाल्याची माहिती जिल्हा मलेरिया विभागाने दिली आहे.
राज्य सरकारने मलेरियाच्या उन्मूलनासाठी जुलै २०१७ मध्ये डॉ. अभय बंग यांच्या नेतृत्वाखाली विशेष टास्क फोर्स स्थापन केली होती. मात्र, गेल्या आठ वर्षांत या टास्क फोर्सला अपेक्षित यश मिळालेले नाही. जिल्ह्यातील ७८ टक्के जंगलक्षेत्र, विशेषत: भामरागड आणि एटापल्ली तालुके, मलेरियाच्या एनोफिलीज मच्छरांचे प्रजनन केंद्र बनले आहेत. पावसाळ्याच्या सुरुवातीबरोबरच या मच्छरांची संख्या झपाट्याने वाढते, ज्यामुळे मलेरियाचे रुग्ण वाढतात. या दोन्ही तालुक्यांना मलेरियासाठी अतिसंवेदनशील घोषित करून सरकारने प्रभावी उपाययोजनांचे निर्देश दिले असले, तरी प्रत्यक्षात परिस्थिती सुधारलेली नाही.
उपाययोजनांचा आढावा:
जिल्हा मलेरिया विभागाचे अधिकारी डॉ. पंकज हेमके यांच्या माहितीनुसार, मलेरियाच्या नियंत्रणासाठी भामरागड, एटापल्लीसह इतर तालुक्यांमध्ये मच्छरदानी वितरण, औषधांचे फवारे आणि गावांमध्ये जनजागृती मोहिमा राबवल्या जात आहेत. पावसाळ्यात दुर्गम भागातील रुग्णालयांना पुरेशा प्रमाणात औषधांचा पुरवठा करण्यात आला आहे. तरीही, मलेरियाच्या रुग्णसंख्येत कपात होत नसल्याने टास्क फोर्सच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.
प्रकोपाचे कारण
गडचिरोली जिल्ह्यातील घनदाट जंगल आणि पावसाळी वातावरण मलेरियाच्या मच्छरांना पोषक ठरते. एनोफिलीज मच्छरांचा वाढता प्रसार आणि दुर्गम भागातील आरोग्य सुविधांचा अभाव यामुळे मलेरियाचा प्रादुर्भाव नियंत्रणात आणणे कठीण झाले आहे. स्थानिक आदिवासी समुदायांमध्ये मलेरियाबाबत पुरेशी जागरूकता नसणे आणि उपचारांसाठी वेळेवर रुग्णालयात पोहोचण्यात येणाऱ्या अडचणी हा देखील एक मोठा अडथळा आहे.
मलेरियाच्या वाढत्या प्रकोपाला आळा घालण्यासाठी टास्क फोर्सला अधिक ठोस आणि परिणामकारक उपाययोजनांची गरज आहे. यामध्ये स्थानिक पातळीवर मच्छरांचे प्रजनन थांबवण्यासाठी विशेष मोहिमा, नियमित औषध फवारणी, आणि आदिवासी समुदायांमध्ये जागरूकता वाढवण्यासाठी प्रभावी जनसंपर्क यंत्रणा यांचा समावेश असावा. तसेच, दुर्गम भागातील आरोग्य सुविधा बळकट करणे आणि तात्काळ उपचार उपलब्ध करणे आवश्यक आहे.
“जिल्हा प्रशासन आणि टास्क फोर्सने तातडीने पावले उचलली नाहीत, तर मलेरियाचा प्रकोप आणखी गंभीर रूप धारण करू शकतो, अशी भीती व्यक्त होत आहे. मलेरियामुक्त भारताचे स्वप्न साकार करण्यासाठी गडचिरोलीसारख्या संवेदनशील जिल्ह्यांमध्ये विशेष लक्ष देण्याची गरज आहे.”
About The Author
