“आठ मृत्यू, हजारो रुग्ण: गडचिरोलीत साथरोगांचा विळखा कसा सुटणार?”
“गडचिरोलीत मलेरिया, डेंग्यूचा कहर: रुग्णसंख्या वाढली, आरोग्य विभागासमोर आव्हान”
गडचिरोली, 27 जुलै (नसिर हाशमी) : गडचिरोली जिल्ह्यात मलेरिया आणि डेंग्यू या साथरोगांनी थैमान घातले असून, रुग्णसंख्येत झपाट्याने वाढ होत आहे. आतापर्यंत डेंग्यूच्या रुग्णांनी 61 चा आकडा पार केला आहे, तर मलेरियाच्या रुग्णसंख्येने 4,863 वर पोहोचत पाच हजारांचा टप्पा गाठण्याच्या मार्गावर आहे. मलेरियामुळे आठ जणांचा मृत्यू झाल्याची नोंद जिल्हा परिषदेच्या आरोग्य विभागाकडे आहे. घनदाट जंगले आणि दुर्गम गावांमुळे दरवर्षी पावसाळ्यात साथरोगांचा प्रकोप वाढतो, आणि यंदा सततधार पावसाने परिस्थिती आणखी गंभीर केली आहे.
साथरोगांचे कारण आणि परिस्थिती
गडचिरोली जिल्हा घनदाट जंगल आणि दुर्गम, अतिदुर्गम गावांनी व्यापलेला आहे. येथील भौगोलिक रचना आणि पावसाळी हवामान डासांच्या उत्पत्तीसाठी अनुकूल आहे. यंदा मे महिन्यात झालेल्या अवकाळी पावसाने डासांची पैदास वाढली, तर जूनमध्ये पावसाने दडी मारल्याने पाण्याच्या डबक्यांमुळे डासांचे प्रमाण आणखी वाढले. परिणामी, मलेरिया आणि डेंग्यूच्या रुग्णसंख्येत लक्षणीय वाढ झाली आहे. 1 जानेवारी ते 21 जुलै 2025 या कालावधीत मलेरियाचे 4,863 रुग्ण आढळले, तर डेंग्यूचे 61 रुग्ण नोंदवले गेले.
मलेरियामुळे आठ मृत्यू
मलेरियाच्या वाढत्या प्रकोपामुळे आतापर्यंत आठ रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे. विशेषतः जुलै महिन्यातील 21 दिवसांत 1,52,870 चाचण्यांपैकी 2,258 रुग्णांचे अहवाल पॉझिटिव्ह आढळले. सात महिन्यांत एकूण 8,66,038 चाचण्या झाल्या, ज्यामुळे मलेरियाचे निदान आणि उपचार जलदगतीने होण्यास मदत झाली. तरीही, रुग्णसंख्येची वाढ आणि मृत्यूंची नोंद आरोग्य विभागासाठी चिंतेचा विषय ठरली आहे.
आरोग्य विभागाच्या उपाययोजना
साथरोग नियंत्रणासाठी जिल्हा आरोग्य विभागाने अनेक उपाययोजना हाती घेतल्या आहेत. डॉ. पंकज हेमके, जिल्हा हिवताप अधिकारी यांनी सांगितले की, “साथरोग नियंत्रणासाठी दररोज जिल्हास्तरावर आढावा घेतला जातो. डासांची उत्पत्तीस्थाने नष्ट करण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत. नागरिकांनी आठवड्यातून एक कोरडा दिवस पाळावा आणि स्वच्छतेची काळजी घ्यावी.”
डॉ. प्रताप शिंदे, जिल्हा आरोग्य अधिकारी यांनी नमूद केले की, “मलेरिया आणि डेंग्यू नियंत्रणासाठी सुरुवातीपासूनच उपाययोजना सुरू आहेत. दुर्गम आणि अतिदुर्गम भागात मच्छरदाण्यांचे वाटप करण्यात आले आहे, तसेच अधिकाधिक चाचण्या करून रुग्णांचे निदान केले जात आहे.”
उपाययोजनांचे तपशील
1. चाचण्या आणि निदान : सात महिन्यांत 8,66,038 मलेरिया चाचण्या घेण्यात आल्या, ज्यामुळे 4,863 रुग्णांचे निदान झाले. जुलै महिन्यातील 21 दिवसांत 1,52,870 चाचण्या घेण्यात आल्या.
2. मच्छरदाणी वाटप : दुर्गम भागातील रहिवाशांना मच्छरदाण्यांचे वाटप करण्यात आले, ज्यामुळे डासांपासून संरक्षण मिळण्यास मदत होत आहे.
3. डास उत्पत्ती नियंत्रण : डासांची पैदास रोखण्यासाठी पाण्याच्या डबक्यांवर औषध फवारणी आणि स्वच्छता मोहिमांना प्राधान्य देण्यात येत आहे.
4. जनजागृती : नागरिकांना स्वच्छतेचे महत्त्व आणि कोरडा दिवस पाळण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे.
आव्हाने आणि पुढील पावले
जिल्ह्यातील दुर्गम भौगोलिक रचना आणि अवकाळी पावसामुळे साथरोग नियंत्रणात अडथळे येत आहेत. आरोग्य विभागाने चाचण्यांचे प्रमाण वाढवले असले, तरी रुग्णसंख्येची वाढ आणि मृत्यूंची संख्या चिंताजनक आहे. विशेषतः अतिदुर्गम गावांमध्ये आरोग्य सुविधा पोहोचवणे हे मोठे आव्हान आहे. यासाठी स्थानिक पातळीवर ग्रामपंचायती आणि स्वयंसेवक यांच्या सहभागाने जनजागृती आणि प्रतिबंधात्मक उपायांना गती देणे आवश्यक आहे.
नागरिकांना आवाहन
आरोग्य विभागाने नागरिकांना पुढील उपायांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे:
– पाण्याची डबकी आणि साचलेले पाणी नष्ट करावे.
– घर आणि परिसर स्वच्छ ठेवावा.
– मच्छरदाणी आणि डास प्रतिबंधक साधनांचा वापर करावा.
– ताप किंवा लक्षणे दिसल्यास तात्काळ जवळच्या आरोग्य केंद्रात संपर्क साधावा.
“गडचिरोलीतील मलेरिया आणि डेंग्यूचा प्रकोप नियंत्रणात आणण्यासाठी आरोग्य विभाग, स्थानिक प्रशासन आणि नागरिकांचा एकत्रित प्रयत्न आवश्यक आहे. येत्या काही आठवड्यांत उपाययोजनांना गती मिळाल्यास साथरोगांचा प्रकोप कमी होण्याची आशा आहे.”
About The Author
