माजुमखडक्यात महिलांसाठी भात पिकाची शेतीशाळा यशस्वी: आधुनिक तंत्रज्ञानाने शेतीत क्रांती
कोरची (गडचिरोली), 14 ऑगस्ट : गडचिरोली जिल्ह्यातील कोरची तालुक्यातील मौजा माजुमखडका येथे 14 ऑगस्ट 2025 रोजी कृषी विभागाच्या वतीने महिलांसाठी भात पिकाची शेतीशाळा यशस्वीपणे आयोजित करण्यात आली. या शेतीशाळेचा मुख्य उद्देश गावातील महिलांना धान लागवडीच्या आधुनिक पद्धती, शास्त्रोक्त शेती तंत्रे, कीड-रोग व्यवस्थापन आणि सेंद्रिय शेतीच्या नवीन पद्धतींची माहिती देऊन त्यांचे शेती कौशल्य वाढवणे आणि आर्थिक सक्षमीकरणाला चालना देणे हा होता. या उपक्रमाला गावातील महिलांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला आणि प्रत्यक्ष शेतात उतरून त्यांनी नवीन तंत्रज्ञानाचे प्रात्यक्षिक पाहिले आणि त्याचा लाभ घेतला.
शेतीशाळेचे आयोजन आणि उद्देश
मौजा माजुमखडका येथील ही शेतीशाळा गडचिरोली जिल्हा कृषी विभाग आणि स्थानिक पंचायत समितीच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित करण्यात आली होती. गडचिरोलीसारख्या ग्रामीण आणि आदिवासीबहुल भागात शेती हा प्रमुख व्यवसाय असून, येथील महिला शेतीत मोठ्या प्रमाणात सहभागी असतात. मात्र, आधुनिक शेती तंत्रांचा अभाव आणि माहितीच्या कमतरतेमुळे त्यांना अपेक्षित उत्पादन मिळत नाही. या पार्श्वभूमीवर, या शेतीशाळेच्या माध्यमातून महिलांना शास्त्रोक्त शेती पद्धतींची माहिती देणे आणि त्यांचे कौशल्य वाढवणे हा उद्देश होता.
प्रशिक्षणातील प्रमुख बाबी
मंडळ कृषी अधिकारी श्री. ज्ञानेश्वर मसराम यांनी शेतीशाळेच्या सुरुवातीला धान लागवडीच्या सुधारित पद्धतींबाबत सविस्तर मार्गदर्शन केले. त्यांनी बियाणे निवड, बियाण्यावर प्रक्रिया, योग्य लागवड अंतर, पाणी व्यवस्थापन आणि खतांचा संतुलित वापर यावर विशेष भर दिला. त्यांनी सांगितले की, “उत्तम दर्जाचे बियाणे आणि शास्त्रोक्त पद्धतींचा अवलंब केल्यास धान पिकाचे उत्पादन 20-30% पर्यंत वाढू शकते.” याशिवाय, त्यांनी कीड-रोग नियंत्रणासाठी रासायनिक कीटकनाशकांऐवजी जैविक आणि सेंद्रिय पर्यायांचा वापर करण्याचे आवाहन केले.
सहाय्यक कृषी अधिकारी कु. रेखा पूळो यांनी शेतात प्रत्यक्ष जाऊन धान पिकाच्या वाढीच्या विविध टप्प्यांनुसार काळजी घेण्याच्या पद्धतींचे प्रात्यक्षिक दाखवले. त्यांनी सेंद्रिय शेती तंत्रांचा वापर करून पिकाची गुणवत्ता आणि उत्पादकता कशी वाढवता येते याची माहिती दिली. यामध्ये सेंद्रिय खतांचा वापर, गांडूळ खत, आणि जैविक कीटकनाशकांचा वापर यांचा समावेश होता. त्यांनी शेतकऱ्यांना सेंद्रिय शेतीच्या माध्यमातून पर्यावरण संरक्षण आणि खर्चात बचत कशी करता येते याबाबतही मार्गदर्शन केले.
महिलांचा उत्साह आणि सहभाग
शेतीशाळेत गावातील 50 हून अधिक महिलांनी सहभाग घेतला. या महिलांनी शेतात उतरून प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांमध्ये भाग घेतला आणि नवीन तंत्रे आत्मसात केली. शशिकला काटेंगे या शेतकरी महिलेने आपला अनुभव सांगताना म्हटले, “आम्ही नेहमी पारंपरिक पद्धतीने शेती करत होतो, पण या शेतीशाळेतून आम्हाला नवीन तंत्रज्ञान आणि सेंद्रिय शेतीबद्दल माहिती मिळाली. यामुळे आमच्या पिकाचे उत्पादन वाढेल आणि आमचा खर्चही कमी होईल.” दुसऱ्या सहभागी शेतकरी महिला, माया गोटा यांनी सांगितले, “प्रशिक्षणातून आम्हाला कीड-रोग नियंत्रणासाठी सेंद्रिय पद्धतींची माहिती मिळाली, जी आम्ही आता आमच्या शेतात वापरणार आहोत.”
शेतीशाळेचा प्रभाव आणि भविष्यातील योजना
या शेतीशाळेच्या यशस्वी आयोजनामुळे महिलांमध्ये शेतीबाबत आत्मविश्वास वाढला आहे. कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, अशा शेतीशाळा नियमितपणे आयोजित करून महिलांना शेतीतील नवीन तंत्रज्ञान आणि पद्धतींची माहिती दिली जाईल. यामुळे केवळ उत्पादनातच वाढ होणार नाही, तर महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण होऊन त्यांच्या कुटुंबांचे जीवनमानही उंचावेल.
कृषी विभागाने भविष्यात अशा शेतीशाळा तालुक्यातील इतर गावांमध्ये आयोजित करण्याचे आणि शेतकरी महिलांना सातत्याने प्रशिक्षण देण्याचे आश्वासन दिले. याशिवाय, सेंद्रिय शेती आणि शाश्वत शेती पद्धतींना प्रोत्साहन देण्यासाठी विशेष योजना राबवण्याचेही नियोजन आहे.
“माजुमखडका येथील भात पिकाच्या शेतीशाळेने गडचिरोलीतील शेतकरी महिलांना शेतीच्या आधुनिक तंत्रांचा परिचय करून दिला आणि त्यांना शाश्वत शेतीच्या दिशेने प्रेरित केले. अशा उपक्रमांमुळे ग्रामीण भागातील महिलांना केवळ आर्थिक सक्षमीकरणाची संधी मिळत नाही, तर शेती क्षेत्रात नावीन्यपूर्ण बदल घडवण्याची प्रेरणाही मिळते. या शेतीशाळेच्या यशाने भविष्यात अशा उपक्रमांना आणखी चालना मिळेल, अशी अपेक्षा आहे.”
About The Author
