महाराष्ट्रात वाळू उत्खनन व वाहतुकीसाठी नवे नियम: 24 तास वाहतूक परवानगी, कठोर अटी लागू
मुंबई, 03 जुलै 2025: महाराष्ट्र शासनाने वाळू आणि रेतीच्या उत्खनन व वाहतुकीसंदर्भात नव्या मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. महसूल व वन विभागाच्या दिनांक 03 जुलै 2025 च्या शासन निर्णयानुसार (क्रमांक: खनन-10/0625/प्र.क्र.106/ख-1), वाळू उत्खनन व वाहतुकीसाठी 24 तास परवानगी देण्यात आली आहे, परंतु कठोर अटी व शर्ती लागू करण्यात आल्या आहेत.
मुख्य तरतुदी:
– उत्खननाची वेळ : वाळू/रेतीचे उत्खनन केवळ सकाळी 06:00 ते सायंकाळी 06:00 या कालावधीतच करता येईल. याव्यतिरिक्त केलेले उत्खनन अवैध समजले जाईल.
– 24 तास वाहतूक : सकाळी 06:00 ते सायंकाळी 06:00 दरम्यान उत्खनन केलेल्या वाळू/रेतीची वाहतूक वैध इलेक्ट्रॉनिक ट्रान्सपोर्ट परमिट (eTP) सह 24 तास करता येईल. eTP सुविधा 24 तास उपलब्ध असेल.
कठोर अटी :
– उत्खनन केलेल्या वाळू स्टॉकचे Geo Fencing अनिवार्य.
– सायंकाळी 06:00 ते सकाळी 06:00 या कालावधीत उत्खनन क्षेत्रात वाहनांना प्रवेशबंदी.
– वाहनांना ARAI प्रमाणित AIS-140 IRNSS GPS उपकरणे बसवणे बंधनकारक.
– वाळू साठवणूक ठिकाणी 24×7 CCTV रेकॉर्डिंग आवश्यक, जे दर 15 दिवसांनी तहसीलदार कार्यालयात जमा करावे लागेल आणि महाखनिज प्रणालीवर लाइव्ह उपलब्ध करावे लागेल.
– वाहनचालकाकडे वैध eTP असणे अनिवार्य; अन्यथा कारवाई होईल.
– उल्लंघनावर कारवाई : अटी व शर्तींचे पालन न झाल्यास नियमानुसार कठोर कारवाई केली जाईल.
– मागील निर्णयात सुधारणा : या निर्णयामुळे 08 एप्रिल 2025 च्या शासन निर्णयातील काही तरतुदी सुधारित समजल्या जातील.
महाराष्ट्र गौण खनिज उत्खनन (विकास व नियमन) नियम, 2013 आणि 02 मार्च 2022 च्या अधिसूचनेनुसार, वाळू उत्खनन आणि वाहतुकीवर काही निर्बंध होते. मात्र, पायाभूत आणि जलसंपदा प्रकल्पांच्या गरजा लक्षात घेऊन, तसेच परराज्यातून येणाऱ्या वाळूला 24 तास वाहतूक परवानगी असल्याने, राज्यातील वाळूचा पुरेपूर वापर व्हावा यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
“या निर्णयामुळे बांधकाम प्रकल्पांना वाळूचा पुरवठा सुलभ होईल, परंतु GPS आणि CCTV सारख्या तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे अवैध उत्खनन आणि वाहतुकीवर नियंत्रण ठेवणे शक्य होईल. स्थानिक प्रशासनाला या नियमांचे काटेकोर पालन सुनिश्चित करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.”
About The Author
