गडचिरोलीत बनावट नोटांचा धक्कादायक खुलासा: तपास यंत्रणा सतर्क
गडचिरोली, १८ जुलै : शहरात 200 रुपयांच्या बनावट नोटेचा प्रकार समोर आल्याने नागरिकांमध्ये खळबळ माजली आहे. एका ग्राहकाने वीजबिल भरण्यासाठी दिलेली 200 रुपयांची नोट स्टेट बँक ऑफ इंडियाने (एसबीआय) बनावट असल्याचे जाहीर करत चलनातून बाद केली. या नोटेत सुरक्षा धागा नसणे, कागद पातळ असणे आणि महात्मा गांधी यांचा फोटो अस्पष्ट असल्याने बनावट नोटांचे रॅकेट शहरात सक्रिय असल्याची शंका निर्माण झाली आहे. या घटनेमुळे बँक आणि पोलिस यंत्रणा सतर्क झाल्या असून, बनावट नोटांचा स्रोत शोधण्यासाठी तपास सुरू आहे.
घटनेचा तपशील
सूत्रांनुसार, 4 जुलै 2025 रोजी एका ग्राहकाने गडचिरोलीतील एका बँकेतून आपल्या खात्यातील पैसे काढले होते. या रकमेतील 200 रुपयांची नोट त्यांनी 16 जुलै 2025 रोजी महावितरणकडे थकित वीजबिल भरण्यासाठी जमा केली. महावितरणने ही रक्कम एसबीआयच्या शाखेत जमा केली असता, बँक अधिकाऱ्यांना एका 200 रुपयांच्या नोटेवर संशय आला. तपासणीत या नोटेत अनेक त्रुटी आढळल्या. नोटेत सुरक्षा धागा नव्हता, कागदाची गुणवत्ता निकृष्ट होती आणि महात्मा गांधी यांचा फोटो अस्पष्ट होता. बँक अधिकाऱ्यांनी तातडीने ही नोट चलनातून बाद ठरवत निळ्या आणि हिरव्या शाईने फुल्या मारल्या.
महावितरणने संबंधित ग्राहकाशी संपर्क साधला आणि ही नोट परत करत बदल्यात 200 रुपये जमा करून घेतले. या प्रकरणामुळे बनावट नोटांचे रॅकेट शहरात कार्यरत असण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. गडचिरोलीसारख्या ग्रामीण भागात अशा प्रकारच्या घटना दुर्मीळ असल्या तरी, या प्रकरणाने स्थानिक व्यापारी, बँक कर्मचारी आणि नागरिकांना सतर्क केले आहे.
बनावट नोटेची वैशिष्ट्ये
तपासात आढळलेल्या बनावट नोटेत खालील त्रुटी आढळल्या:
– सुरक्षा धागा अनुपस्थित : खऱ्या नोटेत असणारा चांदीचा सुरक्षा धागा, जो प्रकाशात धरल्यास हिरवा आणि निळा रंग बदलतो, या नोटेत नव्हता.
– कागदाची गुणवत्ता : नोटेचा कागद पातळ आणि निकृष्ट दर्जाचा होता.
– वॉटरमार्क : महात्मा गांधी यांचा वॉटरमार्क अस्पष्ट होता, जो खऱ्या नोटेत प्रकाशात धरल्यास स्पष्ट दिसतो.
– छपाई : नोटेवरील अक्षरे आणि आकडे तीक्ष्ण नसून, छपाईची गुणवत्ता खराब होती.
बनावट नोट कशी ओळखाल?
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, खऱ्या नोटेत खालील वैशिष्ट्ये असतात:
1. वॉटरमार्क : नोट प्रकाशात धरल्यास महात्मा गांधी यांचा वॉटरमार्क आणि नोटेचा मूल्यांक (200) स्पष्ट दिसतो.
2. सुरक्षा धागा : चांदीच्या रंगाचा धागा असून, त्यावर ‘RBI’ आणि नोटेचा मूल्यांक लिहिलेला असतो. हा धागा प्रकाशात रंग बदलतो.
3. छपाई गुणवत्ता : नोटेवरील अक्षरे, आकडे आणि डिझाइन तीक्ष्ण आणि उच्च दर्जाचे असतात.
4. मायक्रोटेक्स्ट : नोटेवर सूक्ष्म अक्षरांत ‘RBI’ आणि मूल्यांक लिहिलेला असतो, जो मॅग्निफायिंग ग्लासने दिसतो.
नागरिकांनी नोटा स्वीकारताना या वैशिष्ट्यांची तपासणी करावी, असे आवाहन बँक अधिकाऱ्यांनी केले आहे.
टोळीच्या कारवायांचा संशय
या घटनेमुळे गडचिरोलीत बनावट नोटा चलनात आणणारी टोळी सक्रिय असल्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. स्थानिक पोलिसांनी या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली असून, बनावट नोटांचा स्रोत शोधण्यासाठी तपास सुरू केला आहे. बँक अधिकाऱ्यांनीही आपल्या यंत्रणेला सतर्क राहण्याचे निर्देश दिले आहेत. या नोटेचा स्रोत बँकेतूनच आला की अन्य मार्गाने चलनात आला, याचा शोध घेतला जात आहे. तसेच, संबंधित ग्राहकाला बँकेतून मिळालेल्या रकमेत ही नोट कशी आली, याचीही चौकशी सुरू आहे.
नागरिक आणि व्यापाऱ्यांना सावधानतेचा इशारा
या प्रकारामुळे स्थानिक व्यापारी आणि नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. छोट्या-मोठ्या व्यवहारांमध्ये 200 आणि 500 रुपयांच्या नोटा मोठ्या प्रमाणात वापरल्या जातात. त्यामुळे बनावट नोटांचा धोका वाढला आहे. बँक अधिकाऱ्यांनी व्यापाऱ्यांना आणि नागरिकांना नोटा स्वीकारताना काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे. तसेच, संशयास्पद नोट आढळल्यास तातडीने बँक किंवा पोलिसांशी संपर्क साधण्याचे सांगितले आहे.
“नागरिकांनी सावध राहून नोटा तपासाव्यात आणि संशयास्पद नोट आढळल्यास तातडीने यंत्रणेशी संपर्क साधावा, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.”
About The Author
