शाळकरी मुलांच्या हातात ‘खर्रा’; भविष्यातील पिढी व्यसनाच्या विळख्यात!
“कुरखेड्यात शाळांच्या परिसरात तंबाखूजन्य पदार्थांची सर्रास उपलब्धता? पालक-शिक्षक चिंतेत; प्रशासनाच्या कारवाईची मागणी”
तालुका प्रतिनिधी ✍️ ताहीर शेख | कुरखेडा | दि. ५ सप्टेंबर २०२६
कुरखेडा : खेळण्याच्या, शिकण्याच्या आणि भविष्य घडविण्याच्या वयातच शाळकरी मुले ‘खर्रा’ अर्थात मावा व तंबाखूजन्य पदार्थांच्या आहारी जात असल्याची चिंताजनक बाब समोर येत आहे. शाळेत जाणाऱ्या लहान मुलांपासून किशोरवयीन विद्यार्थ्यांपर्यंत तंबाखू सेवनाची सवय वाढत असल्याने पालक, शिक्षक आणि जागरूक नागरिकांमध्ये चिंता व्यक्त केली जात आहे.
शाळांच्या परिसरातील टपऱ्या व छोट्या दुकानांमध्ये तंबाखूजन्य पदार्थ सहज उपलब्ध होत असल्याने विद्यार्थ्यांना त्यापासून दूर ठेवण्याचे मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. काही ठिकाणी शाळेपासून अवघ्या ५० ते १०० मीटर अंतरावर अशा पदार्थांची विक्री होत असल्याचा आरोप नागरिकांकडून केला जात आहे.
शाळांच्या परिसरातील विक्रीवर निर्बंध; तरीही नियमांचे उल्लंघन?
तंबाखूजन्य पदार्थांपासून मुलांचे संरक्षण करण्यासाठी शाळांच्या परिसरात अशा पदार्थांची विक्री व उपलब्धता रोखण्यासाठी कायदेशीर तरतुदी आहेत. मात्र, प्रत्यक्षात काही ठिकाणी नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी होत नसल्याची तक्रार आहे.
लहान मुले सुरुवातीला मित्रांच्या आग्रहामुळे, कुतूहलापोटी किंवा सहज उपलब्धतेमुळे खर्रा सेवन सुरू करतात. सुरुवातीला ‘फक्त एकदा’ म्हणून सुरू झालेली ही सवय पुढे व्यसनात रूपांतरित होण्याची शक्यता असते.
आरोग्यावर गंभीर परिणाम
याबाबत डॉ. जगदीश बोरकर, वैद्यकीय अधिकारी, उपजिल्हा रुग्णालय, कुरखेडा यांनी विद्यार्थ्यांमध्ये तंबाखू सेवनाच्या वाढत्या प्रवृत्तीबाबत चिंता व्यक्त केली.
तंबाखूजन्य पदार्थांच्या सेवनामुळे तोंडाचे विविध आजार, हिरड्यांच्या समस्या आणि पुढे जाऊन तोंडाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो. लहान वयात तंबाखू सेवनामुळे भूक मंदावणे, आरोग्यावर विपरीत परिणाम होणे तसेच अभ्यासातील एकाग्रतेवर परिणाम होण्याची शक्यता असल्याचे वैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे मत आहे.
आरोग्य तपासणीत धक्कादायक बाब समोर
वैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, एका जिल्हा परिषद शाळेतील नियमित आरोग्य तपासणीदरम्यान इयत्ता दुसरी ते सातवीतील विद्यार्थ्यांमध्ये दातांच्या समस्येचे १० रुग्ण आढळले. त्यापैकी ७ विद्यार्थी खर्रा सेवन करत असल्याचे निदर्शनास आले, अशी माहिती देण्यात आली.
लहान वयातील विद्यार्थ्यांमध्ये अशी स्थिती आढळणे ही पालक, शिक्षक आणि प्रशासनासाठी गंभीर इशारा मानला जात आहे.
पालकांनी ‘पॉकेट मनी’कडेही लक्ष द्यावे
मुलांच्या हातात पालकांकडून दिला जाणारा पैसा नेमका कुठे खर्च होतो, याकडेही पालकांनी लक्ष देणे गरजेचे आहे. मुलांच्या तोंडातून दुर्गंधी येणे, तोंडात वारंवार काहीतरी ठेवणे, वर्तनात अचानक बदल होणे किंवा शाळेतून आल्यानंतर असामान्य लक्षणे दिसणे याकडे दुर्लक्ष करू नये.
त्याचबरोबर शिक्षकांनीही विद्यार्थ्यांचे नियमित समुपदेशन करून तंबाखू सेवनाचे दुष्परिणाम समजावून सांगण्याची गरज आहे.
टपऱ्यांवर अचानक धाडी टाकण्याची मागणी
शाळांच्या परिसरात तंबाखूजन्य पदार्थांची विक्री होत असल्याच्या तक्रारींची प्रशासनाने गांभीर्याने दखल घ्यावी, अशी मागणी पालक व जागरूक नागरिकांकडून होत आहे.
शाळांच्या आसपासच्या टपऱ्या व दुकानांची अचानक तपासणी करून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाई करावी, अशी मागणी करण्यात येत आहे.
आज खर्रा आहे; उद्या कर्करोगाचा धोका!
लहान मुलांच्या हातात पुस्तकांऐवजी खर्रा जाणे ही केवळ एका कुटुंबाची समस्या नसून संपूर्ण समाजासाठी धोक्याची घंटा आहे. आजच प्रभावी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना केल्या नाहीत, तर व्यसनमुक्त आणि निरोगी पिढी घडविण्याचे मोठे आव्हान भविष्यात उभे राहू शकते.
“शाळकरी मुलांना तंबाखूपासून दूर ठेवण्यासाठी पालक, शिक्षक, प्रशासन आणि समाजाने एकत्रितपणे पुढाकार घेणे ही काळाची गरज आहे.”
About The Author
